MỤC LỤC

nội dung Trang
MỞ ĐẦU 2
CHƯƠNG 1: KINH TẾ TRI THỨC VÀ YÊU CẦU CỦA KINH TẾ TRI THỨC ĐỐI VỚI NGUỒN NHÂN LỰC 6
1.1. Khái niệm kinh tế tri thức 6
1.1.1. Sự xuất hiện và xu hướng phát triển kinh tế tri thức 6
1.1.2. Bản chất và đặc điểm của Kinh tế tri thức 11
1.2. Những yêu cầu đối với nguồn nhân lực trong nền kinh tế tri thức 19
1.2.1. Khái niệm nguồn nhân lực 19
1.2.2. Một số yêu cầu của kinh tế tri thức đối với nguồn nhân lực 23
1.3. Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực theo hướng kinh tế tri thức của một số quốc gia 28
1.3.1. Các nước phát triển 28
1.3.2. Các nước đang phát triển 28
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC VIỆT NAM TRƯỚC YÊU CẦU CỦA KINH TẾ TRI THỨC 31
2.1. Phân tích thực trạng chất lượng về mặt trí lực của nguồn nhân lực Việt Nam. 36
2.1.1. Trình độ học vấn 36
2.1.2. Trình độ chuyên môn kỹ thuật 43
2.2. Nhận xét chung 55
2.2.1. Thành tựu đạt được 56
2.2.2. Những hạn chế 57
2.2.3. Nguyên nhân của những hạn chế 59
2.3. Một số giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực cho tương lai 64
2.3.1. Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển hài hoà các yếu tố của nền kinh tế 65
2.3.2. Tăng cường đầu tư cho giáo dục - đào tạo 66
2.3.3. Tiếp tục cải cách giáo dục - đào tạo 68
2.3.4. Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực hiện có 75
KẾT LUẬN 82
TÀI LIỆU THAM KHẢO 84




MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Mỗi giai đoạn cụ thể trong lịch sử tiến hóa của nhân loại tương ứng với một trình độ phát triển nhất định của lực lượng sản xuất xã hội, tất yếu hình thành một mô hình kết cấu kinh tế đặc thù. Ngày nay, dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, lực lượng sản xuất phát triển mang tính bùng nổ, trong đó tri thức khoa học, công nghệ và thông tin ngày càng đóng vai trò quyết định đối với nền sản xuất vật chất trên quy mô toàn cầu. Trước những động thái mới đó của nền kinh tế thế giới, giới nghiên cứu quốc tế những năm gần đây đã sử dụng thuật ngữ “kinh tế tri thức” (Knowledge economy) để nói về một giai đoạn phát triển cao hơn trong tiến bộ kinh tế của loài người. Sự phát triển của kinh tế tri thức phụ thuộc phần lớn vào việc nắm tài nguyên trí lực, mà “vật” chứa đựng tài nguyên trí lực là nguồn nhân lực của mỗi quốc gia, Vì vậy phát triển nguồn nhân lực (đặc biệt là nguồn nhân lực trình độ cao) là vần đề cốt lõi của kinh tế tri thức.
Việt Nam là một nước đang trong quá trình CNH-HĐH với mục tiêu đến khoảng năm 2020 về cơ bản trở thành nước công nghiệp. Tuy nhiên trong bối cảnh nền kinh tế thế giới phát triển mạnh mẽ như hiện nay, để tránh nguy cơ bị tụt hậu xa hơn, Việt Nam không thể dập khuôn theo mô hình công nghiệp hóa mà các nước đi trước đã làm. CNH-HĐH ở nước ta phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: chuyển biến từ kinh tế nông nghiệp sang kinh tế công nghiệp và từ kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức. Hai nhiệm vụ ấy phải thực hiện đồng thời, lồng ghép vào nhau, hỗ trợ cho nhau, bổ sung nhau, điều đó có nghĩa là phải nắm bắt các tri thức và công nghệ mới nhất của thời đại để hiện đại hóa nông nghiệp đồng thời phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ dựa vào tri thức, vào khoa học và công nghệ, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng nhanh các ngành kinh tế tri thức.
Để thực hiện thành công đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược nêu trên thì vấn đề quan trọng hàng đầu là phải phát triển nguồn nhân lực (đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực trình độ cao).
Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, Tôi chọn đề tài “Kinh tế tri thức và vấn đề phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam” làm Đề tài nghiên cứu khoa học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài:
Nếu coi kinh tế tri thức và vấn đề phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam là hai nội dung nghiên cứu riêng rẽ thì trong những năm gần đây (đặc biệt là từ năm 2000 cho đến nay) đã có rất nhiều công trình khoa học, đề tài luận văn, luận án, nhiều bài báo, tập sách quan tâm giải quyết một trong hai vấn đề này. Tuy nhiên, việc nghiên cứu kinh tế tri thức trong mối quan hệ với phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam còn rất ít. Một trong những công trình tiêu biểu nghiên cứu về vấn đề này trong thời gian qua là Đề tài trọng điểm cấp Bộ B.2001-38-02TĐ: Kinh tế tri thức với đào tạo nguồn nhân lực ở Việt Nam trong thập niên đầu của thế kỷ XXI. Đây là công trình nghiên cứu công phu, khá toàn diện và đã đưa ra được cách nhìn tổng thể mang tầm chiến lược về đào tạo nguồn nhân lực cho Việt Nam trước ngưỡng cửa của kinh tế tri thức. Mặc dù vậy, theo chính các nhà khoa học đã tham gia đề tài này thì cần phải tiếp tục mở rộng nghiên cứu những vấn đề khác liên quan tới nguồn nhân lực ở Việt Nam trước xu thế phát triển mạnh mẽ của kinh tế tri thức hiện nay.
Bên cạnh đó, khi nghiên cứu về kinh tế tri thức, một số tác giả cũng đã từng bước đi sâu phân tích vấn đề phát triển nguồn nhân lực theo hướng kinh tế tri thức, coi nó như là một giải pháp để Việt Nam sớm tiếp cận được với nền kinh tế tri thức.
Kế thừa những kết quả nghiên cứu kể trên, tác giả đề tài tiếp tục nghiên cứu về kinh tế tri thức và vấn đề phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam theo hướng kinh tế tri thức. Đây là đề tài mới, không trùng lặp với các công trình đã được công bố.
3. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài:
Mục đích của đề tài là tìm ra những giải pháp để phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam từng bước thích ứng với những yêu cầu của nền kinh tế tri thức.
Để thực hiện được mục đích trên, Đề tài có nhiệm vụ:
- Làm rõ bản chất, đặc điểm của kinh tế tri thức, từ đó chỉ ra những yêu cầu của kinh tế tri thức đối với nguồn nhân lực.
- Trên cơ sở phân tích kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực theo hướng kinh tế tri thức của một số quốc gia và phân tích những hạn chế của nguồn nhân lực Việt Nam, chỉ ra những giải pháp về phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trước yêu cầu của kinh tế tri thức.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đề tài nghiên cứu xu hướng phát triển của kinh tế tri thức cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21.
- Thực trạng nguồn nhân lực ở Việt Nam trong giai đoạn 2000 - 2003.
5. Phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện nội dung trên, Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu chung là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Ngoài ra, Đề tài còn sử dụng các phương pháp khác như: phương pháp kết hợp lịch sử - lôgích, phương pháp so sánh, tổng hợp, phân tích, phương pháp nghiên cứu hệ thống, phương pháp thống kê kinh tế, phương pháp lượng hóa, phương pháp điều tra khảo sát
6. Đóng góp của Đề tài:
- Làm rõ thêm nội dung có tính quy luật về phát triển nguồn nhân lực theo hướng kinh tế tri thức ở nước ta.
- Đưa ra một số đánh giá khoa học về thực trạng phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam thời gian qua.
- Đưa ra quan điểm và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm phát triển nguồn nhân lực theo hướng tiếp cận kinh tế tri thức ở Việt Nam thời gian tới.
7. Kết cấu của Đề tài:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương, 4 tiết.
Chương 1: Kinh tế tri thức và yêu cầu của kinh tế tri thức đối với nguồn nhân lực.
Chương 2: Thực trạng và giải pháp phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trước yêu cầu của kinh tế tri thức.







Xem Thêm: Kinh tế tri thức và vấn đề phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam
Nội dung trên chỉ thể hiện một phần hoặc nhiều phần trích dẫn. Để có thể xem đầy đủ, chi tiết và đúng định dạng tài liệu, bạn vui lòng tải tài liệu. Hy vọng tài liệu Kinh tế tri thức và vấn đề phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam sẽ giúp ích cho bạn.